BPA en PFAS in kunststof verpakkingen

Wat betekent dit voor HDPE, PET/r-PET en PP?

Vragen over BPA en PFAS komen steeds vaker terug bij kunststof verpakkingen. Media-aandacht en uiteenlopende berichtgeving zorgen ervoor dat verschillende materialen en toepassingen regelmatig op één hoop worden gegooid. Dat leidt tot onduidelijkheid, terwijl de technische werkelijkheid vaak genuanceerder is.

In dit artikel leggen we uit wat BPA en PFAS zijn, hoe deze stoffen zich verhouden tot de materialen die Nipak gebruikt, en waar de grenzen van algemene uitspraken liggen — met name bij samengestelde componenten.

Wat zijn BPA en PFAS?

BPA (Bisfenol A) is een chemische stof die voornamelijk wordt gebruikt bij de productie van bepaalde kunststoffen, zoals polycarbonaat (PC), en in epoxyharsen die bijvoorbeeld als coating worden toegepast.

PFAS is een verzamelnaam voor een grote groep fluorhoudende stoffen met specifieke eigenschappen, zoals water-, vet- of vuilafstotendheid. Deze stoffen worden vooral toegepast in coatings, textiel en specifieke industriële toepassingen.

Belangrijk om te benadrukken is dat niet elke kunststof BPA of PFAS bevat. De aanwezigheid is sterk afhankelijk van het type kunststof en de toepassing.

De materialen die Nipak gebruikt

Nipak werkt hoofdzakelijk met de kunststoffen HDPE, PET / r-PET en PP. Hieronder lichten we per materiaal toe hoe BPA en PFAS zich hiertoe verhouden.

HDPE (High Density Polyethyleen)

HDPE wordt veel toegepast voor jerrycans, flessen en andere verpakkingen. Dit materiaal wordt niet geproduceerd met BPA en behoort niet tot de kunststoffen waarin PFAS functioneel worden toegepast.

Voor toepassingen met levensmiddelen valt HDPE onder de Europese food contact-wetgeving. Hierbij wordt niet alleen gekeken naar de samenstelling van het materiaal, maar ook naar mogelijke migratie van stoffen naar de inhoud.

PET en r-PET

Bij r-PET (gerecycled PET) is het belangrijk om te weten dat het materiaal een zogenoemd super-clean recyclingproces heeft ondergaan. Dit proces is door de EFSA (European Food Safety Authority) beoordeeld en goedgekeurd om te garanderen dat eventuele verontreinigingen uit de eerste levensfase van het materiaal effectief worden verwijderd.

Hierdoor is r-PET dat wordt toegepast voor food contact-doeleinden niet “minder schoon” dan nieuw PET. Integendeel: alleen gerecycled materiaal dat aantoonbaar voldoet aan deze strenge eisen mag worden ingezet voor contact met levensmiddelen.

PET (Polyethyleentereftalaat) bevat geen BPA en wordt breed toegepast voor flessen en verpakkingen voor levensmiddelen.

r-PET is gerecycled PET. Voor food contact-toepassingen gelden hiervoor aanvullende eisen en controles. Alleen r-PET dat aantoonbaar voldoet aan de geldende regelgeving mag worden gebruikt voor contact met levensmiddelen.

Dit betekent dat r-PET geen minder streng gereguleerd materiaal is; de herkomst en veiligheid worden juist extra beoordeeld.

PP (Polypropyleen)

PP wordt veel gebruikt voor emmers, doppen en sluitingen. Ook dit materiaal wordt niet geproduceerd met BPA en bevat geen PFAS als functioneel bestanddeel.

PP staat bekend om zijn mechanische sterkte en temperatuurbestendigheid en valt, net als HDPE en PET, onder de Europese regelgeving voor materialen bestemd voor contact met levensmiddelen.

Samengestelde componenten zoals verstuivers, pompjes en inlages

Bij producten zoals verstuivers, triggers, zeep- en doseerpompjes, evenals inlages in doppen, is de materiaalopbouw complexer dan bij monomateriaal verpakkingen zoals flessen of jerrycans.

Deze componenten bestaan vaak uit meerdere onderdelen en materialen, waaronder verschillende kunststoffen, metalen veren, afdichtingen en soms coatings of smeermiddelen. Hierdoor kan de aanwezigheid en relevantie van stoffen zoals BPA of PFAS niet generiek worden beoordeeld zonder productspecifieke documentatie.

Waar van toepassing baseren wij ons op verklaringen van leveranciers en geldende regelgeving voor materialen bestemd voor contact met levensmiddelen. Dit betekent dat uitspraken over BPA- of PFAS-vrijheid bij samengestelde componenten altijd afhankelijk zijn van de specifieke uitvoering en toepassing.

Voor toepassingen waarbij deze aspecten kritisch zijn, adviseren wij om altijd de productspecifieke documentatie te raadplegen en de geschiktheid per component te beoordelen.

Waar BPA en PFAS wél voorkomen

BPA en PFAS komen vooral voor in andere materialen en toepassingen dan de verpakkingen die Nipak voert. Denk hierbij aan:

• polycarbonaat (PC)
• epoxycoatings en laklagen
• specifieke industriële toepassingen waarbij water- of vetafstoting gewenst is

Dit verklaart waarom verwarring kan ontstaan: verschillende kunststoffen worden onder de verzamelnaam “plastic” besproken, terwijl hun samenstelling en toepassing sterk verschillen.

Wat regelgeving en testen afdekken

Voor kunststof verpakkingen bestemd voor contact met levensmiddelen geldt in Europa een uitgebreid wettelijk kader, waaronder:

• EU Verordening 1935/2004 (algemene eisen voor food contact-materialen)
• EU Verordening 10/2011 (kunststoffen voor contact met levensmiddelen)
• EU Verordening 2023/2006 (Good Manufacturing Practice)

Deze regelgeving richt zich niet alleen op de aanwezigheid van stoffen, maar vooral op blootstelling en migratie. Dat betekent dat wordt beoordeeld hoeveel van een stof eventueel kan overgaan naar de inhoud, en of dit binnen veilige grenzen blijft.

Wat Nipak wel en niet claimt

Nipak kiest er bewust voor om geen algemene marketingclaims te voeren zoals “BPA-vrij” of “PFAS-vrij”. In plaats daarvan werken wij met materialen waarvoor deze stoffen niet relevant zijn binnen de toegepaste productieprocessen, en baseren wij ons op geldende wetgeving, verklaringen en testresultaten.

Voor samengestelde componenten geldt dat uitspraken altijd product- en toepassingsspecifiek zijn.

Conclusie

Hoewel BPA en PFAS terecht aandacht krijgen, is het belangrijk om onderscheid te maken tussen verschillende kunststoffen en toepassingen. De materialen die Nipak gebruikt — HDPE, PET/r-PET en PP — worden niet geproduceerd met BPA en behoren niet tot de kunststoffen waarin PFAS functioneel wordt toegepast.

Bij samengestelde componenten zoals verstuivers, pompjes en inlages is een genuanceerdere beoordeling nodig. Transparante documentatie en juiste toepassing blijven daarbij leidend.